In het Nederlandse erfrecht is vastgelegd dat een kind altijd recht heeft op een deel van de nalatenschap van zijn of haar ouder. Dat geldt ook wanneer een kind in een testament is onterfd. Dit recht heet de legitieme portie.

Wat is een legitieme portie?
Het is een geldbedrag, geen erfdeel in goederen. Als er bijvoorbeeld een huis of een auto in de nalatenschap zit, dan heeft het onterfde kind geen recht op het huis of de auto zelf, maar alleen op een geldbedrag ter waarde van een deel daarvan. Een onterfd kind is dus geen erfgenaam. 

Rechten van een onterfd kind
Een onterfd kind heeft geen stem bij de verdeling van de erfenis en kan niet meebeslissen aan de “verdelingstafel”. Wel heeft het kind recht op informatie over hoe de legitieme portie is berekend. Dat betekent dat het onterfde kind moet wachten totdat de nalatenschap is vastgesteld en alle waarden bekend zijn. In een testament staat vaak aangegeven wanneer de legitieme portie mag worden opgeëist. Als de andere ouder nog leeft, wordt meestal bepaald dat de portie pas opeisbaar is bij het overlijden van die ouder.

Is daarover niets vastgelegd in het testament? Dan bepaalt de wet dat de legitieme portie zes maanden na het overlijden kan worden opgeëist.

De legitieme portie is een schuld van de nalatenschap
Het wordt gezien als een schuld van de nalatenschap. Dat betekent dat dit bedrag eerst moet worden voldaan, voordat de overige erfgenamen hun erfdeel ontvangen. Een onterfd kind moet zijn of haar legitieme portie binnen vijf jaar na het overlijden opeisen.

Doet het kind dat niet op tijd, dan vervalt het recht op de legitieme portie. Omdat die termijn vrij lang is, kiezen erfgenamen er vaak voor om het bedrag alvast te reserveren op een aparte rekening. Een andere mogelijkheid is om het onterfde kind schriftelijk te informeren en te vragen of hij of zij het recht wil uitoefenen.

Voorbeeld van een berekening
Laten we dit verduidelijken met een voorbeeld:
Vader overlijdt en was gehuwd in gemeenschap van goederen. Er zijn drie kinderen. In het testament staat dat moeder en twee kinderen erfgenaam zijn. De totale omvang van het vermogen is € 800.000. De helft (€ 400.000) is van moeder, de andere helft vormt de nalatenschap van vader. De berekening gaat dan als volgt:

De nalatenschap van € 400.000 wordt gedeeld door 4 (moeder + 3 kinderen) → € 100.000 per persoon. De legitieme portie is de helft van dat bedrag, dus € 50.000. Het onterfde kind heeft in dit voorbeeld recht op € 50.000.

Samenvattend
Een onterfd kind is geen erfgenaam, maar heeft wél recht op een legitieme portie. Dit is een geldbedrag (geen recht op spullen of onroerend goed). Dit bedrag is een schuld van de nalatenschap en gaat vóór op de uitbetaling van de erfdelen. De opeisbaarheid hangt af van wat er in het testament staat. Het recht moet binnen vijf jaar na overlijden worden opgeëist.

Tip:
Heeft u vragen over het berekenen of opeisen van een legitieme portie? Neem dan contact op met uw notaris of financieel adviseur. Zij kunnen u helpen om uw rechten en verplichtingen binnen de nalatenschap goed te begrijpen.